Pöddurnar og prófin

Það er ástæða til að huga sérstaklega að námsmati, og þá ekki síst prófum, hjá nemendum sem nota spjaldtölvur í námi sínu. Við prófuðum nokkrar útfærslur í próftíðinni nú – og mun hér verða skýrt frá einu dæmi.

Prófið í náttúrufræði var þannig uppbyggt að settar voru upp 20 stöðvar í stofunni, númeraðar frá 1 og upp í 20 og auðkenndar með QR-kóðum.

Nemendur fengu fyrirmæli um það kvöldið fyrir próf að setja QR-lesara í pöddurnar í gegnum Facebook. Langflestir mættu með þá í prófið en örfáir fengu aðstoð við að setja þá inn áður en próf hófst.

Allt námsefni sem var til prófs var rafrænt og öll hjálpargögn leyfð (nemendur máttu mæta með glósur í síma, iPod eða fartölvu og nokkuð var um að nemendur í 8. og 10. bekk (sem ekki eru með iPad) nýttu sér það).

Þrjár stöðvar voru fartölvustöðvar þar sem 4 fartölvur voru á hverjum stað og tengdar rafrænni könnun sem hver þurfti að leysa án aðstoðar bekkjarfélaganna. Hinar 17 stöðvarnar voru samvinnustöðvar. Kóðarnir á stöðvunum vísuðu á verkefni sem sjá má hér:

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20.

Stöðvar 5, 12 og 19 voru einstaklingsprófsstöðvar með 35 spurningum úr námsefninu.

Nemendum var skipt í 4 manna hópa með 1 eða 2 iPadda á hóp og nemendur úr öllum þremur árgöngum (8.-10. bekk).

Öllum svörum var skilað rafrænt á netfang mitt (sem nemendur kunna fyrir) nema svör úr einstaklingsprófum. Þau sæki ég á sérstakan, lokaðan vef.

Áður höfðu nemendur skilað svokölluðum lokaverkefnum. En það eru frjáls verkefni þar sem nemendur hafa frjálsar hendur við vísindalega sköpun, rannsóknir eða tilraunir. 

En prófverkefnin voru bæði verkleg og bókleg, og jafnvel í einhverjum tilfellum leikur eða söngur. Hér má sjá örfá dæmi:

Hér áttu nemendur að láta dósir standa á brúninni með því að setja í þær rétt magn af vatni. Þessa og tvær álíka þrautir fann ég á Youtube og setti inn í prófið.

Oft voru svörin einfaldlega texti, jafnvel beint upp úr glósum nemandans sjálfs.

Stundum kusu nemendur að svara með orðum í stað þess að skrifa svörin. 

Að loknu prófi átti ég eina 400 ólesna tölvupósta sem verulega gaman var að fletta gegnum og skoða. Oft var mikil spenna og mikið fjör, sérstaklega við verklegar þrautir.

Síðasti hluti einkunnar í náttúrufræði verður bátasigling og náttúrurannsóknir á Elliðavatni í næstu viku.

Einkunn mun svo samanstanda af þessum þremur þáttum: 

Lokaverkefni / Próf (einstaklings- og samvinnu) / Bátasigling og rannsóknir.

iPad: Ljónin í veginum

Ég var um helgina með erindi á ráðstefnu 3f, HR og Epli.is um framtíðina í menntamálum. Það var tekið upp:

Ég komst ekki í seinni hlutann, þar sem ég hefði talað um það sem verulega skipti máli. En sú saga bíður betri tíma.

Hér eru líka glærurnar sem ég notaði: 

Glærur

Framtíð spjaldtölva í skólastarfi.

Eftir því sem ég sé nemendur nota iPaddana meira kemst ég á þá skoðun að lyklaborðið sé ekki vandamál. Möguleikarnir til að komast hjá þeim vanda sem það kann að skapa eru óteljandi. En þar fyrir utan er þráðlaus lyklaborð alltaf möguleiki.

Miklu áhugaverðara finnst mér að nú er rithandagreining orðinn raunhæfur möguleiki, bæði á texta og t.d. jöfnur. Sjá má áhugaverð dæmi hér.

Þetta þýðir auðvitað að hægt er að smíða tól sem umbreyta handskrifuðum texta í vélritaðan á tölvuverðum hraða og með mikilli nákvæmni. Tenging bið orðalista Árnastofnunar gæti gjörbreytt skriftarkennslu. Nemandi gæti skrifað og fengið stöðuga endurgjöf fyrir hvern einasta staf sem hann skrifar. Stafir gætu litast með rauðum, gulum og grænum lit t.a.m. eftir því hversu vel þeir væru dregnir og sprottið gætu fram skriftaræfingar sem taka sérstaklega á þeim hreyfingum/stöfum sem upp á vantar.

Stafsetningarkennsla býr við svipaða möguleika.

Og stærðfræðin.

Það má gera öpp sem greina hverja línu í útreikningi og umbreyta í texta og tákn í snyrtilegri vinnubók. Í hvert skipti sem stokkið er yfir skref í útreikningi (sé lögð áhersla á nákvæma útreikninga) eða gerð villa getur komið fram villuboð. Nemandinn getur þá staldrað við og t.d. væri hægt að setja forritið þannig upp að ef hann eyðir meira en 2 mínútum stopp á dæminu eða gerir 3 gallaðar tlögur að framhaldinu þá bjóðist honum að sjá myndband með kennslu um þetta tiltekna atriði.


Ekki það, að kennsla á þessum nótum væri að mínu mati alls ekki ákjósanleg. En hún getur verið gagnleg til að þjálfa ákveðna grunnfærni. Spjaldtölvur bjóða upp á svo miklu betra nám ofan á svona kennslu.

Tengsl við hefðbundari tölvur

UTM er með til skoðunar ofsalega áhugaverðan möguleika í þróun tölvumála. Ég er á því að sá kostur sé frábær og að spjaldtölvuvæðing muni óhjákvæmlega leiða af sér slíka möguleika.

Spjaldtölvur hafa annmarka. En þær hafa ótrúlega snjalla leið til að komast hjá þeim annmörkum. Spjaldtölvan sem ég er með er 16 GB. Sjálfur á ég mörg hundruð GB af kennslumyndböndum og fræðsluefni sem ég vil geta skoðað í spjaldtölvunni. Ég vil líka geta unnið í Word, Excel og skoðað Flash.

Ég get þetta allt nú þegar.

Fjöldinn allur af öppum (og nokkur ókeypis) bjóða mér að tengja iPaddinn þráðlaust við fartölvuna. Sum eru hönnuð sérstaklega til að streyma myndböndum og tónlist þráðlaust, önnur yfirtaka tölvuna í heild sinni.

Eitt heitir LogMeIn.

Með því „logga“ ég mig inn á tölvuna mína og sé skjáinn á henni í spjaldtölvunni. Ég get opnað allt og unnið í skjölum eins og ég vil. Ég get notað fingrahreyfingar til að stækka og minnka hluta á skjánum og lært margar flýtibrellur með fingrunum.

Með þessu móti get ég horft á flash-myndbönd og leiki og unnið í forritum sem ekki eru til á spjaldtölvum.

Að vísu er tilfinningin öll ansi klaufaleg ennþá (t.d. fyrir þá sem nota flýtitakka mikið) en það eru allt smámunir.

Airplayit er app sem ég prófaði í gær. Það virkaði hnökralaust. Með því get ég horft á kvikmyndirnar á harðadisknum í tölvunni á iPaddinum í fullum gæðum og án hökts.

Bæði þessi forrit og öll álíka krefjast þess að sett sé upp forrit á „móðurtölvunni“ sem spjaldtölvan vinnur með.

En hvað þýðir þetta?

Jú, auðvitað það að möguleg framtíðarsýn tölvumála í skólum verður að endatækið skipti ekki lengur öllu máli. Að sett verði upp risastór tölvubú þar sem sérhæfðir starfsmenn sjá um tækin og uppfæra eftir þörfum.

Þessar tölvur minna á upphafsdaga tölvutækninnar þegar tölvur fylltu heil herbergi en í stað þess að vera ein tölva þá eru þetta mörg hundruð eða þúsund tölvur í eini knippi. Búið er að úthluta einstökum notendum sínu plássi, aðgangi að forritum, myndefni, tónlist, upplestri, hljóðbókum o.s.frv.

Notandinn er svo með tæki sem hefur samskipti við „móðurtölvuna“ gegnum þráðlaust net og ljósleiðara. Tækið getur verið spjaldtölva, sími eða eitthvað þar á milli.

Auk þess hefur nemdandinn öpp á tækinu sem hann getur unnið í heima eða úti þar sem ekki er netsamband – og sem hann getur unnið í ef rafmagnið fer eða netið dettur út einhvern skóladag.

Fyrst um sinn

Þetta þarf alls ekki að vera svo fjarlægur möguleiki. Sameignakerfi borgarinnar er vísir að þessu. Kerfið er til í stórum dráttum. En fyrst um sinn gætu þeir skólar sem taka upp fjartækni (mobile technology) sett upp sína eigin miðlara – og miðlað af þeim um þráðlaust net. Á þeim geta verið hljóðbækur, kvikmyndir og annað þungt efni sem nemendur mega nálgast. Netin eru rekin innan skólans og nemendur geta streymt efninu í tækin sín. Þar með erum við komin ansi langt frá gömlu sýningarvélinni sem sýndi öllum nemendum sömu myndina á sama tíma.

Mjallhvít

iBooks

pdf

Vinnuvika íslenskra skólabarna

Ein sterkasta minning skólagöngu minnar eru haustin heima á Akureyri þegar maður gekk í skólann á fyrstu frostmorgnunum og hlustaði á brakið undir skónum og andaði að sér ísköldu og fersku haustloftinu.

Það komu tveir svona morgnar um daginn og æstu upp minninguna. Mikið var það gott.

En nú fer dimmi tíminn í hönd. Tíminn sem gerði menntaskólanum kleift að fylla í gatið á milli ljósglufanna. Það er eitthvað svo andstyggilegt við það að vakna í myrkri og fara til vinnu í myrkri. Eða það finnst mér. Einhverjum finnst það vafalaust sjarmerandi.

Snemma í morgun mættu foreldrar krakkanna okkar í unglingadeildinni í Norðlingaskóla. Við sýndum þeim hvað við erum að gera. Ég gat ekki betur séð en almenn ánægja ríkti með það sem við höfum í pípunum. Sjálfum fannst mér langmest gaman að við skyldum geta sagt þeim frá því að frá og með næstu helgi ráða nemendur því sjálfir hvort þeir mæti klukkan átta á morgnanna. Þeir sem vilja það frekar geta sofið aðeins lengur og mætt í skólann klukkan níu. Þeir eru þá bara klukkutíma lengur þann daginn.

Þetta var niðurstaða lýðræðislegst ferils sem m.a. fól í sér að fulltrúar nemenda lögðu sitt af mörkum. Í morgun var lokahaftið sprengt. Foreldrar innvinklaðir. Og svo er bara gó.

Svona finnst mér skólakerfið eigi að virka.

Næsta mál á dagskrá: Harry Potter smiðja. Við þurfum að gjöra svo vel (að kröfu námsnefndar nemenda) að umbreyta skólanum í Hogwarts og taka upp skólabúninga um tíma, flokka nemendur á vistir og taka upp kennslugreinar eins og varnir gegn myrkraöflunum og bruggun galdraseyða.

Það verður eitthvað.

Trúboð eða -fræðsla í grunnskólum

Ég tók mig til og las námskrána í kristnum fræðum áðan. Ég get ekki sagt annað en að mér hafi brugðið nokkuð rækilega. Ég er hræddur um að þar sé ekki hjálpað við að gera skýran greinarmun á trúboði og trúfræðslu. Þvert á móti virðist vera stundað reglulegt og markvisst trúboð í yngri bekkjum grunnskólans.

Það er, ef menn færu eftir námskránni. Sem fáir gera. Þrátt fyrir að námskrár hafi reglugerðargildi.

En skoðum dæmi.

Sex ára börn eiga að:

„...kynnast kristinni sköpunartrú og skoða sjálf sig, umhverfi sitt og samskipti við aðra í ljósi hennar“
„...kynnast frásögunum af fæðingu Jesú, læra einfalda jólasálma og kynnast íslenskum jólasiðum“
„...kynnast afstöðu Jesú til barna, m.a. með frásögunni Jesús blessar börnin“
„....fái tækifæri til leikrænnar tjáningar á atburðum úr biblíusögunum“
„...heimsæki kirkju og skoði helstu kirkjumuni“
„...geri sér ljóst hvað bæn er og læri að þekkja Faðir vor og aðrar valdar bænir“

Ári seinna eru þau orðin nógu þroskuð til að:

„...skoða og ræða listaverk sem túlka efni Biblíunnar og fá tækifæri til eigin listsköpunar“

Ári eftir það er tímabært að þau:

„...viti hvað kristniboð er og kynnist starfi íslenskra kristniboða erlendis“

Níu ára börn skulu:

„...auka þekkingu sína á dauða og upprisu Jesú, t.d. með kynnum af frásögum af yfirheyrslunum yfir Jesú og dauðadómnum, sögunni af ferð kvennanna að gröfinni á páskadagsmorgni og þekki frásöguna af því þegar Jesús birtist lærisveinum sínum við Tíberíasvatnið eftir upprisuna“

Auka „þekkingu“ sína á upprisu Jesú!?

Þau skulu líka:

„...heimsækja kirkju og þekkja nokkur trúarleg tákn og merkingu þeirra, kunna skil á guðsþjónustunni og helstu kirkjulegum athöfnum, svo sem skírn, fermingu, hjónavígslu og útför“

Og tíu ára börnin eiga að:

„...öðlast skilning á ástæðunum fyrir kristniboðs- og hjálparstarfi kristinnar kirkju og þekkja til einstaklinga sem unnið hafa að þvi“
„...fá vitneskju um hugtakið heilagur og mismunandi merkingar þess og temji sér virðingu fyrir því sem öðrum er heilagt“

Ég get ekki með nokkru móti séð að heimsókn Gídeón-manna stangist á við reglur aðalnámskrár. Þvert á móti eru þær í fullu samræmi við þær.

Og ganga raunar stutt.

Ég er ekki viss um að allir myndu hrópa húrra ef kristnir söfnuðir færu nú að krefjast þess að kristin fræði séu kennd nákvæmlega eins og reglur kveða á um.

Gallinn við símat

Líklega er fátt heimskulegra en stór lokapróf. Það, að þau hafa verið næstum einráð í menntakerfinu, hefur spillt mörgum af þeim sem hefðu getað orðið bestu námsmennirnir. Innbyggt er í þau að vel gefnir einstaklingar geta með nokkuð auðveldum hætti náð hlutfallslega góðum árangri með herfilegri tímanýtingu. Þau ýta ennfremur undir skorpuhugsun.

Á móti þessu er stefnt símati. Þá er frammistaðan metin jafnt og þétt, oftast þannig að efnið er bitað niður í sneiðar sem nemandinn gerir skil hverri á eftir annarri. Símat er enn nokkuð gildishlaðið hugtak – á jákvæðan hátt. Svona eins og „eineltisáætlun“ eða „sjálfsmat“.

En símat býr yfir innbyggðum göllum líka.

Ef við hugsum um það hvernig þeir vinna sem ná raunverulegum og skapandi árangri – þá er það með því að temja sér ákveðin vinnubrögð. Því fer fjarri að fólki fari vel að vinna jafnt og þétt eða gefa sífelld stöðurapport. Stundum þarf einfaldlega að hægja ferðina, hugsa, jafnvel byrja upp á nýtt frá öðru horni. Mistök eru gríðarlega mikilvæg öllu námi. Mistök eru einmitt ekki eitthvað slæmt – heldur óumflýjanlegur veruleiki þess sem reynir eitthvað á sjálfan sig og skapar. Fer út fyrir mengi þess sem liggur fyrir.

Símat vinnur gegn sköpunargáfu því til þess að geta í sífellu skilað hámarksárangri í hverju skrefi verður göngulagið stíft og stirt. Menn reika ekki frá gefnum vegi og taka sér þann tíma sem þarf til að gera eitthvað verulega gott. Menn taka ekki sénsa. Hvíla sig ekki.

Miklu betra er að hafa tvöfalt matskerfi. Annarsvegar mat sem er fyrir nemandann sjálfan. Einhverskonar aflraunasteina sem nemandinn getur reynt sig við – án ábyrgðar og að eigin frumkvæði. Og hinsvegar „verkefnamiðað“ mat sem er sveigjanlegt. Kennarinn getur þá tekið að sér hlutverk þess sem uppörvar og hjálpar til ef menn villast of mikið af leið – í stað þess að vera sá sem skráir allar miðsfellur eða einhverskonar mennsk stimpilklukka.

Shunzei (1114-1204) ferðaðist um og dæmdi ljóðagerð ungra manna. Hann gerbreytti hlutverki dómarans. Honum kom ekki annað til hugar en að láta nægja að benda á það sem vel væri gert – í stað þess að leita snöggra bletta. Vitandi sem er að önnur leiðin er margfalt líklegri til að skila betri ljóðum í framtíðinni.

Námsmat mætti taka meira mið af því.